Leestijd 4 minuten
Zijn de prestaties goed genoeg? Is de kwaliteit goed genoeg? Je gebruikt Cp/ Cpk om antwoord te geven op die vragen.
Cp en Cpk zijn maatstaven voor Process Capabiliteit. Doet het proces wat het moet kunnen? Is het capabel? Hoe groter de Cp-waarde, hoe beter de prestatie van jouw proces past tussen de specificatielimieten.
Ja. Dat zijn de grenzen voor goede of foute uitkomsten/ prestaties. Vaak zijn die specificatielimieten afgeleid van de stem van de klant en de stem van de organisatie. Je kunt een USL en een LSL hebben. Een Upper Specification Limit en een Lowel Specification Limit.
Daarmee geef je aan of het proces capabel is. De Cp is alléén een eerlijke maatstaf als het proces gecentreerd is. Is het proces niet-gecentreerd, dan gebruik je de Cpk.
De Cp geeft de mate aan waarin het proces kan voldoen aan de eisen. De limieten. De grenzen. Die zijn vaak afgeleid van de stem van de klant. De Cp bereken je als volgt:
Cp = (USL-LSL)/(6σ)
Je kunt de Cp zelf berekenen, of je kunt deze door Minitab laten berekenen. In de onderstaande afbeelding zie je een Cp berekening gemaakt in Minitab. In dit geval gelden de volgende waarden:
De formule is dan als volgt: Cp = (45-37)/(6*3,454) = 0,39.
Bij een Cp van 1 passen de prestaties van het proces precies tussen de grenzen van goed of fout. De specificatielimieten. De breedte van het histogram is dan precies even breed als de ruimte tussen de LSL en USL. Bij een Cp lager dan 1, is het proces dus niet in staat om constant te voldoen aan de eisen. Eisen die bijvoorbeeld zijn afgeleid van de wensen van de klant. Bij een Cp van 0,39 is het proces dus niet capabel. Het kan dan niet presteren wat het zou moeten kunnen presteren. Heb je een Cp van 2,8? Dan is het proces in grote mate in staat om te voldoen aan de (klant)eisen.
Bij niet-gecentreerde processen wordt gebruik gemaakt van de Cpk. In onderstaande figuur is het onderste histogram gecentreerd, de histogrammen daarboven niet. Je ziet dan dat de Cp geen eerlijke maatstaf is. Want de Cp blijft steeds 2. Omdat bij de Cp alleen wordt gekeken naar de breedte van het histogram (de gemeten prestaties) ten opzichte van de breedte van de LSL-USL. Bij de Cpk wordt ook nog rekening gehouden met de mate waarin het histogram gecentreerd is ten opzichte van de LSL-USL.
Als het gemiddelde dichter bij de hoogste specificatiegrens ligt (de USL), dan gebruik je de volgende formule:
Cpk = (USL-µ)/(3σ)
Als het gemiddelde dichter bij de laagste specificatiegrens ligt (de LSL), dan gebruik je de volgende formule:
Cpk = (µ-LSL)/(3σ)
In de onderstaande afbeelding is het gemiddelde 42,17. Dit ligt dichter bij de USL (45) dan bij de LSL (37). Het proces is dus niet gecentreerd, want 42,172 ligt niet in het midden van 37 en 45. Want dat is namelijk 41. De Cpk is daarom: (45-42,172)/(3*3,454) = 0,27. De USL wordt gebruikt omdat het gemiddelde dichterbij de USL ligt.
Bij een niet-gecentreerd proces gebruik je dus de Cpk om vast te stellen hoe capabel je proces is. Anders gezegd: hoe goed de prestaties zijn ten opzichte van de limieten of grenzen.
Wil jij meer weten over Cp, Cpk, DPMO en Z-waarde? Schrijf je dan vandaag nog in voor onze e-learning Lean Six Sigma Green Belt!
Je kunt namelijk nog veel meer leren over Process Capability. Zie bijvoorbeeld de onderstaande video.
